Digitalisering roept om een nieuwe strategie voor bibliotheken
In 2008 is het uitlenen van boeken bij openbare bibliotheken met 10% gedaald. Duidelijk is dat er grote veranderingen gaande zijn in het bibliotheekveld, mede door de digitalisering. De raad van cultuur pleit ervoor dat culturele organisaties, waaronder bibliotheken, gebruikersparticipatie mogelijk maken, meer samenwerken met andere instellingen en duurzame digitale toegang bieden. Dit stelt de raad in een advies over e-cultuur: ‘Netwerken van betekenis’ .
De Raad voor Cultuur pleit in het advies voor meer netwerken. Digitalisering vraagt om nieuwe strategieën van zowel culturele instellingen als de overheid. Culturele instellingen moeten vanuit hun specifieke identiteit en eigen kracht samenwerken. De Raad benadrukt het belang van samenwerking. Culturele instellingen moeten met andere culturele instellingen samenwerken om gezamenlijk nieuwe producten en diensten te ontwikkelen en met organisaties uit andere sectoren om maatschappelijke vernieuwing te bewerkstelligen. Daarnaast moeten ze samenwerken met het publiek en vorm en inhoud geven aan gebruikersparticipatie (Bron: Informatieprofessional).
Digitalisering heeft een grote invloed op de vorm en functie van bibliotheken en andere culturele instellingen. Uit de bibliotheekstatistieken van het CBS uit 2008 blijkt dat het lenertal in 2008 met 1,05% terug liep. En het uitlenen van fysieke objecten (boeken, tijdschriften, DVD’s, CD’s en tijdschriften) liep met 9,7% terug (bron: VOB ). Het uitlenen van fysieke objecten is onderdeel van de core business van bibliotheken. De afname van uitleningen met bijna 10% in 2008, is een teken dat deze core business wel eens een aflopende business kan zijn. Er wordt hard gewerkt aan de digitale bibliotheek (bibliotheek.nl), maar een echte structurele verandering is nog niet direct zichtbaar. Natuurlijk zijn er innovatieve bibliotheken zoals de OBA in Amsterdam en DOK in Delft. Mooie voorbeelden van openbare bibliotheken die op zoek zijn gegaan naar nieuwe markten. Vele bibliotheken lijken nog achter te blijven. Daarnaast heeft het huidige financiële klimaat invloed op subsidies van de overheden en raakt daarmee de primaire inkomsten van bibliotheken. Digitalisering en een afname aan inkomsten vraagt om een herziening van de functie van de bibliotheek.
Het netwerken, de samenwerking en een nieuwe strategie die de raad voor cultuur bepleit voor culturele instellingen sluit zeer goed aan bij de noodzaak voor verandering bij openbare bibliotheken die blijkt uit de cijfers van het CBS. Nieuwe vormen van aanbod en een veranderende functie van bibliotheken moeten bijdragen aan zinvol behoudt van openbare bibliotheken. Innovatie is het kernwoord, maar de huidige innovatietrajecten richten zich voornamelijk op de aanbodzijde. Het wordt tijd dat er geluisterd wordt naar de vraagzijde.
Alares zit momenteel in de voorbereidende fase voor een onderzoek waarin de zogenaamde ‘stakeholders’ van bibliotheken worden bevraagd wat zij van de openbare bibliotheek als dienstverlener verwacht. Ons onderzoek zal de vraag beantwoorden hoe de openbare bibliotheek hierop kan aansluiten vanuit een duidelijke toekomstvisie. Heeft u interesse in participatie in dit onderzoek of de dienstverlening van Alares? Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Janine Bake. Telefonisch bereikbaar via: 070-7071800, via de mail: j.bake@alares.nl of via twitter: @janinebake.
